Kimyoterapiya nima? Kimyoterapiya — saraton hujayralarini yo‘q qilish, ularning ko‘payishiga yo‘l qo‘ymaslik yoki o‘sishini sekinlashtirish uchun kuchli dori vositalaridan foydalaniladigan tibbiy davolash usulidir. U saratonni davolashda eng ko‘p qo‘llaniladigan usullardan biri bo‘lib, mustaqil ravishda yoki jarrohlik, radioterapiya, immunoterapiya yoki maqsadli davolash usullari bilan birgalikda qo‘llanilishi mumkin. Tavsiya etiladigan kimyoterapiya turi bir nechta omillarga bog‘liq. Bularga saraton turi va bosqichi, o‘smaning joylashuvi, bemorning umumiy sog‘lig‘i va saratonning tananing boshqa qismlariga tarqalgan yoki tarqalmaganligi kiradi. Kimyoterapiya qanday qo‘llaniladi? Kimyoterapiya turli usullar bilan qo‘llanilishi mumkin. Eng mos usul bemorning tashxisi va individual davolash rejasiga asoslanib, tibbiy onkologiya jamoasi tomonidan belgilanadi. Vena orqali kimyoterapiya: Dori vena ichiga, ya’ni tomir orqali to‘g‘ridan-to‘g‘ri yuboriladi. Davolash turiga qarab kimyoterapiya kichik kateter yoki teri ostiga o‘rnatilgan venoz port orqali berilishi mumkin. Ba’zi davolashlar bir necha daqiqa davom etsa, boshqalari bir necha soat davom etishi mumkin. Og‘iz orqali qabul qilinadigan kimyoterapiya: Ba’zi kimyoterapiya dorilari tabletka yoki kapsula shaklida bo‘ladi. Bemor ushbu dorilarni shifokor belgilagan jadvalga muvofiq uyda qabul qilishi mumkin. Boshqa usullar: Ayrim hollarda kimyoterapiya inʼeksiya orqali yoki to‘g‘ridan-to‘g‘ri tananing muayyan qismlariga yuborilishi mumkin. Qo‘llaniladigan usul saraton turi va uning joylashuviga bog‘liq. Kimyoterapiya davolash rejasi qanday tuziladi? Kimyoterapiya odatda davolash sikllari shaklida amalga oshiriladi. Bir sikl davolash davri va undan keyingi dam olish davridan iborat bo‘ladi. Dam olish davri keyingi davolash boshlanishidan oldin organizmning tiklanishiga imkon beradi. Sikllar soni va davolash chastotasi bemordan bemorga farq qiladi. Baʼzi bemorlar bir necha haftada bir marta davolanadi, boshqalarda esa qo‘llaniladigan dorilarga qarab boshqa jadval belgilanadi. Har bir davolashdan oldin bemorning keyingi siklga tayyorligini aniqlash uchun qon tahlillari va boshqa tibbiy tekshiruvlar o‘tkazilishi mumkin. Davolash rejasi bemorning davolashga javobi va umumiy sog‘lig‘iga qarab o‘zgartirilishi mumkin. Qanday nojo‘ya taʼsirlar yuzaga kelishi mumkin? Kimyoterapiya dorilari tez bo‘linadigan ayrim sog‘lom hujayralarga ham taʼsir qilishi mumkinligi sababli, nojo‘ya taʼsirlar yuzaga kelishi mumkin. Biroq barcha bemorlarda bir xil nojo‘ya taʼsirlar kuzatilmaydi va ularning og‘irligi odamdan odamga farq qilishi mumkin. Mumkin bo‘lgan nojo‘ya taʼsirlar: Charchoq va holsizlik Ko‘ngil aynishi yoki qusish Ishtahaning pasayishi Soch to‘kilishi Taʼm bilishdagi o‘zgarishlar Og‘izda yaralar paydo bo‘lishi Qon hujayralari sonidagi o‘zgarishlar Infeksiyalarga chalinish xavfining oshishi Teri yoki tirnoqlardagi o‘zgarishlar Zamonaviy yordamchi davolash usullari shifokorlarga kimyoterapiya bilan bog‘liq ko‘plab nojo‘ya taʼsirlarning oldini olish yoki ularni kamaytirishga yordam beradi. Kimyoterapiya barcha saraton bemorlari uchun mos keladimi? Kimyoterapiya har bir saraton bemori uchun zarur yoki mos bo‘lavermaydi. Qaror saraton turi va bosqichiga, o‘smaning biologik xususiyatlariga, avvalgi davolash usullariga va bemorning umumiy sog‘lig‘iga bog‘liq. Onkologiya jamoasi ushbu omillarni baholaydi va kimyoterapiyadan foydalanish kerakmi, qaysi dorilar mos keladi va davolash qanday amalga oshirilishini belgilaydi. Kimyoterapiyani boshlashdan oldin bemorlar nimalarni bilishi kerak? Bemorlar onkologiya jamoasidan davolash rejasi, qo‘llaniladigan dorilar, mumkin bo‘lgan nojo‘ya taʼsirlar va qaysi alomatlar paydo bo‘lganda darhol shifokorga murojaat qilish kerakligi haqida batafsil maʼlumot olishlari kerak. Davolanish davomida ovqatlanish, dori-darmonlarni qabul qilish, infeksiyalardan himoyalanish va nazorat tekshiruvlari bo‘yicha tibbiy tavsiyalarga amal qilish ham muhimdir. Xulosa Kimyoterapiya ko‘plab saraton turlarini davolashda muhim davolash usulidir. Bemorning holatiga qarab kimyoterapiya vena orqali, og‘iz orqali yoki boshqa maxsus usullar yordamida qo‘llanilishi mumkin. Har bir saraton turi va har bir bemor o‘ziga xos bo‘lganligi sababli, kimyoterapiya rejasi har doim individual tarzda tuzilishi va malakali onkologiya jamoasi tomonidan nazorat qilinishi kerak.